Жаштар жана жемкордук
Создогу чынчылдыкка жана адилеттуулукко умтулган муун.Туруктуу коомду тузууго эч кандай тоскоолдуктар жок, анткени жемкордук элдердин турмушуна таасирин тийгизип ага еч ким суйунбой турганын жана кандай натыйжа алып келеери баарына белгилуу.

Жемкордук - бул система болуп, так айтканда озунун ыйгарым укуктарын арттыруу аркылуу жеке озунун максатына жетуу болуп есептелинет

Биз жемкордукбул- озубуздун жеке пайдабыз учун озубузго керектуу бирок бизде жок мумкунчулуктору бар адамга пара беруу аракеттери деп есептесек болот.

Же тескерисинче башка адамдын кызыкчылыгын документтер менен такталбаган, атайын толоо тартиптен тышкары кандайдыр бир толомдор аркылуу анын кызыкчылыгын жылдыруу - жемкордук болуп есептелинет деп айта алабыз.

Белгилуу бир бийликке ее болгон адам- ага берилген мумкунчулуктордун чегинен ашпоо керек. Мындай тартиптер турдуу кызмат корсотуу, товарларга, бааларга жана мумкунчулукторго болгон женилдиктерди адамдар арасындагы тенчиликти орнотуу учун тузулгон.

Ушундай деп копчулугубуз ойлойбуз. Бирок жемкордуктун себебине байкоо жургузгондо тааныштарга болобу, уй булого, досторго , кееде тааныш емес адамдарга деле жооп иреетинде керектуу нерсени т езиреек алуу процессин каалоону байкайбыз.

Кунумдук турмушта жемкордук бул- коргон кылмыш жонундо унчукпоо, миндеген кезектен тышкары врачтарга донордук органды колдонууга пара беруу, кур дегенде университеттин диплому турундогу билимди сатып алуу - мунун баардыгы законсуз мумкунчулукторго ээ болуу катары есептелинет. Мындайча айтканда жемкордук бул- капиталисттик тен укуктуулук версиясындагы зыяндуу тешик болуп есептелинет. Егерде кызмат корсотууну баардыгы озунун мумкунчулугуно жараша колдонсо , баардыгы биринин артынан бири кезекте турса, озунун укуктарынын юридикалык жактоосун колдонсо - мындай тен укуктуулук логикалуу туура болуп есептелинет..Анда жемкордук жана кезектерди,эрежелерди айланып отуу каалоосу кантип пайда болду ?

Капитализмдин адамзатка тийгизген укмуштуудай таасирин эч ким тана албайт. Биздин жашообуз сатуу жана сатып алуу обьектиси болуп бара жатат. Бир нерсеге жетуу же

алуу , сатып алуу менен жана инвестициялоо мумкунчулугу менен аныкталат. Капитализмдин теориялык жагын алсак: ар ким оз учун иштейт жана эмгеги учун иштеп чыккан саатына жараша эмгек акысын алат.Бул теория-деформацияланган адамзат фактору пайда болмоюнча жыйынтыктуу жана туура болуп коруно берет.Капиталисттик укукту жана ережелерди билип туруп, адамдык кызмат корсотуулордун сатып алуусунун женил жагын коруп туруп, тез жана айланма жолдор улам-улам колдонулуп калаары оной еле баамдалып турат. Муну парадокс десек да жанылышпайбыз , анткени адамдар бутумдор дуйносундо жашап, жемкордук бутумдор ошол еле сыяктуу бирок законсуз болуп есептелинет., мисалы штраф толоонун оордуна соттун окум чыгаруу чечимин пара беруу аркылуу женилдетип эркиндикке ее болуу арзаныраак тушот. Мындай бутумду экономдуу жана пайдалу же балким ийгиликтуу деп айтса да мумкундур. Экономикалык катнаштын логикасында ушундай мисалдар жемкордук кыймыл аракеттер туура болуп есептелинип калат: биз акчанын жана пайданын аркасы менен убакытка жана товарга ее болуп калып атабыз . Мындай адилеттик- закондуу турдо кезек куткон жана университетте окуп билим алып ар дайым сабакка катышып жургондордун арасында емес, уй булосундо жана досторунун арасында гана болот.

Бул тушундурмо менен адамдардын пара беруу себебин тушунсо болот. Баарын сатып алуу жана колдонуу мумкунчулугу жонундогу ойлор - айлана чойрого болгон сыйлоону жана жоопкерчиликти унутууга алып келет.

Параны емне учун беруу себептери тушунуктуу, бирок негизги проблема аны беруудо емес -параны алуу .Бул процесстердин ишин жакшыраак тушунуу учун, аны норма катары кабыл алынган моменттен баштап карасак болот.

Эмне учун копчулук адамдар, мисалы Кыргызстанда, олкодогу контролсуз жемкордукка тан калбайт.? Ар ким омурундо жок дегенде бир жолу пара алып же берип коргон. Мындай бир же еки жолу жасалган кыймыл аракеттер олуттуу деле зыян алып келбестир , бирок жемкордук болбой кала албайт . Егерде баары ушундай кылса , бул конумуш адат деп адамдар ойлошу мумкун.Бирок муну кимдир бироо ачык жасаса , бут элдин кыжырын кайнатуусу мумкун - анткени эч ким озун бир нерсенин туура емес болукчосу екенин моюнга алгысы келбейт.

Мындай кырдаалда стабилдуу жана коопсуз келечекке болгон умут жаны коз карашы бар , ески коз караштарга жана нормаларга моюн сунбаган мотивациясы бар жаштардын мойнуна жуктолот .

Ар бир жаш адам ертели кечпи озуно - емне учун баардыгы ушундай кылат деген суроо жонотот. Ошондо копчулук адамдар коом тууралуу, ушундай нерселерге баруу керекпи же мындай нерседен кайтуу жолдору жана башка жол издоо боюнча ой жугурто баштайт.. Дуйнону озгортуудо жаш оспурумдордун толтура сонун идеялары жана ошол учурга жетуу жонундо ойлору бар. Жана чынында айтканда бул иллюзия емес, коомду жаш муун кадимкидей оркундотуп жакшыртып кете алат .Биринчи еле озунон, озунун досторунан же кубаттап колдоп турган уй булосунон баштаса болот . Акча сени кезекке баш ийбеген персона кылганда, адам укугуна каршы келген кылык жоруктарды коргондо адамдар дискомфортко кабылат, бирок бул ситуация ушинтип созула берет деп ким айтыптыр?Чыгармачыл, еркиндикке умтулган , чыдамкай жана боорукер- бул биздин убакыттын жаштары. Адилеттикке жана создун чындыгына умтулган муун. жана ишенимдуу коомду тузуудо эч кандай тоскоолдук жок екени белгилуу. Баарыбызга маалым болгондой бутундой бир элдин тагдырына таасир еткен жана анын алып келген натыйжасына еч ким суйунбой турган - бул жемкордук . Адамдар акчаны «карангы» инструмент катары колдонууну токтотуп, акча берилип жатканда азгырылбай туруштук беруусу зарыл . Ар бир адам башкаларды сыйлоого жана оз принциптерин сатпоого умтулушу керек.Качан гана коом , жаштар бул установкаларга багыт алса - ошондон баштап ар ким учун ишенимдуу жана адилеттуу келечек жаралат.


Янытла
Бишкек, Кыргызстан
17 лет
Made on
Tilda